23rd Mei2013

What Design Can Do 2013

by Irene van Nispen Kress

VK design

Vorige week was ik op een geweldig design congres in de Stadsschouwburg in Amsterdam : “What Design can Do”
Er waren gasten van over de hele wereld; van food designers, interaction designers, graphic designers,
fashion designers, system designers, architects, publishers en wat meteen al duidelijk werd:
Design gaat niet meer over het mooi maken van dingen. Design gaat over het beter maken van dingen.

De veranderde functie van design

David Kester de eerste spreker op de eerste dag begon er zo ongeveer mee:
“Design is the link between creativity and innovation”.

Voorheen werd design vooral gezien als een toegepaste kunstvorm die de vorm en het uiterlijk van dingen beïnvloedde op een vrije manier. Om de dingen mooier of interessanter te maken volgens de norm van de designer en/of de opdrachtgever.
Om ze samenhang te laten hebben met hun omgeving of ze anders te plaatsen in de tijd.

Nu begint men zich te realiseren dat design inderdaad de vorm en het uiterlijk en de uitstraling bepaalt, maar dat dit vergaande consequenties heeft voor het gebruik en het gedrag van mensen.
Kleuren en vormen hebben niet alleen invloed op de esthetiek, ze hebben ook invloed op de ergonomie, op de psychology en zo op iemands hele gedrag.
Alles is vormgegeven, elke wc-bril, elk theekopje, elke zakdoek, elk huis, elk boek, elke pen, elke computer, elke lantaarnpaal, elk tuinhekje, elke rollator…

Vroeger werd er vooral op de aantrekkelijkheid van het ontwerp gelet en de daarmee samenhangende verkoop. Vinden mensen het mooi? Zet het aan tot kopen? Of verkoopt het zelf goed?
Maar nu is er een tendens om problemen op te gaan lossen door middel van design. Juist omdat men begint in te zien dat de invloed ernorm kan zijn. En dan niet de invloed op de verkoop, maar de invloed op gedrag.

De invloed van design op gedrag

Juist omdat hoe iets eruit ziet, welke kleur het heeft en welke vorm iets heeft, ons gedrag bepaalt en hoe we ons ermee, ernaast en erin voelen, is design ook in te zetten om dit gedrag te veranderen.
Dit kan zijn uitwerking hebben in een zeer praktische zin : een douchestoel met wieltjes die gebruikt wordt in een ziekenhuis zó ontwerpen dat het niet meer bestaat uit zeg 30 onderdelen die allen zorgvuldig schoongehouden dienen te worden, maar uit nog maar 10.
Zodat de schoonmaaktijd tot nog maar een kwart van de tijd gereduceerd kan worden en zo ook de daarmee gemoeide kosten.

Rahul Mehrotra uit India is architect en een geweldig voorbeeld van een designer die mogelijkheden ziet en schept om gedrag te veranderen tussen mensen.
Hij begeeft zich op een interessant terrein door zich af te vragen hoe design kan bijdragen aan het oplossen van problemen die te maken hebben met de kapitalistische maatschappij aan de ene kant en sociale vraagstukken over de samenleving aan de andere kant.

gebouw RMA architects

Een heel mooi en grappig voorbeeld is het kantoorgebouw met een verticale ‘facade’ tuin eromheen tot en met de bovenste verdieping. Het heeft een heel ingenieus hydratatie- en verkoelend spray systeem, biedt mooie planten en verkoeling in de Indiase hitte en brengt de verschillende ‘kasten’ met elkaar in aanraking door de managers in het kantoorgebouw naast de tuinen te laten zitten waar de tuiniers werken in hun eigen gallerij. Men ziet elkaar werken en kan met elkaar in contact komen in plaats van te leven in die enorm gescheiden werelden tussen lagen van de bevolking zoals meestal het geval is. De managers schijnen dat ook te doen door bijvoorbeeld de tuiniers om te kopen om hun werk bij hun bureau in de buurt wat anders te doen zodat ze een beter uitzicht hebben….

Social change design

Mike Kruzeniski nu werkzaam bij Twitter ziet ook een sociale taak voor designers.
“A designer looks at the world and constantly thinks:’ Why is it like this en not like that’.
So you are contstantly designing.Think make think make think make.”

Aan het eind van het congres stond ik nog even na te praten met Joel Lewis van Hellicar&Lewis en onze slotconcusie van het hele congres was eigenlijk: iedereen roept eigenlijk hetzelfde en alle getoonde projecten leiden tot hetzelfde: we moeten meer samen doen.
Samen werken, samen tot stand brengen, samen doen, samen beleven. SHARE. Maar dan niet in de zin van alles in stukken snijden en ieder krijgt zijn deel, maar meer samen in contact zijn en door dat contact dingen delen.
Voelen, ruiken, horen, ervaren, ondergaan.
Misschien zou dat, zoals Anthony Dunne hoopt, onze waarden kunnen veranderen.